OSMANLI KÜLTÜR VE MEDENİYET 1.BÖLÜM

VERASET ANLAYIŞI : 

 Veraset anlayışı türk islam devletlerinde ve islam öncesi türk devletlerinde Hanedanın ortak malıydı.Bu anlayış taht kavgalarına neden olmuş ve böle devam etmiştir. OSMANLIDA ,OSMAN ve ORHAN BEY döneminde bu anlayış devam etmiş taht kavgalarına sebeb olmuştur.

  I.MURAT 

      I.Murat Döneminde bu anlayış kaldırılmış ÜLKE PADİŞAH VE ÇOCUKLARININ OLMUŞTUR. (Yani amca yeğen ortadan kaldırılmıştır.)    (Kod:Hanedanlık sadece baba ve çocukların)    (HSBC)

 II.MEHMET 

      II.Mehmet  (F.sultan MEHMET )  döneminde ÜLKE PADİŞAHIN MALIDIR.Bu dönemde KANUNNAMEİ ALİ OSMAN yayınlanmıştır. (Osmanlının ilk yazılı KANUNNAMELERİDİR.)               Kardeş katli yasalaşmış (VACİPTİR.) , Culus bahşişi yasalaşmış , Sancak sistemi yasalaşmış , Müsadere usulu yasalaşmıştir, Ülke padişahın Malı haline gelmiştir. Kanunnamai Ali Osmanın İçerikleri bunlardır.

  III.MEHMET 

      III.Mehmet döneminde SANCAĞA ÇIKMA USULÜ kaldırılıp  yerine KAFES SİSTEMİ getirilmiştir.KAFES SİSTEMİNDEN yetişen İLK PADİŞAH  I.AHMET dir.

   I.AHMET 

  

      I. Ahmet veraset sistemindeki son değişikliği yapmıştır.EKBER VE ERŞED SİSTEMİNİ getirmiştir. (En yaşlı ve en akıllı hanedan üyesi padişah olur.)

NOT: Veraset sistemindeki değişikliklerde amaç Taht kavgalarını önlemek ve Merkezi otoriteyi güçlendirmektir.

OSMANLI DEVLETİ MERKEZ TEŞKİLATI

  PADİŞAH

      Padişah yetkilerii yasama , yürütme,  yargı olmak üzere 3 aşamadada kullanır.

  

      PADİŞAHIN YASAMA YETKİLERİ 

•    Ferman :  İçinde tek bir emrin olduğu belgedir.
•    Kanunname : İçinde birden fazla emir bulunan belgedir.
•    Hattı Hümayun : Kanunların halka duyurulma şekli 
•    Adaletname : Padişahın halkın haklarını koruduğu belgedir.
•    Berat  : Padişah tarafıdan verilen atama ve tayi belgesidir.

 PADİŞAHIN YÜRÜTME  YETKİLERİ

• Padişah yürütme yetkisini Divanı Hümayun aracılığı ile kullanır.

PADİŞAHIN YARGI YETKİLERİ 

• Kulluk sistemi : Devşirmeler padişahın kulu ve kölesidir.
• Müsadere Sistemi : Haksız kazaç sağlayan memurların mallarının ellerinden alınmasıdır.

Özet :

      Yasama yasa çıkarma demektir. Yasama içinde FERMAN ---BUYRUK anlamınada gelir.BERAT ise  ATAMA VE TAYİN belgesidir.

        Yürütme yetkisi kanunları uygulama demektir.Padişah yürütme yetkisini DİVANI HÜMAYUN aracılığı ile kullanır.

          Kulluk sistemi : Devşirmeler padişahın kulu ve kölesidir.Kulluk hakkı Padişahın devşirme devlet adamlarını öldürme hakkıdır.Çok önemli devlet adamları devşirmelerden seçilir öldürmesi kolaydır. J sadece devşirmeler padişahın kulu ve kölesidir.Türk biri mutlaka yargılanır.

         MUSADERE SİSTEMİ : Haksız kazanç sağlayan memurların mallarına el konulmasıdır.

DİKKAT: Eğer bir yerde MÜSADERE varsa rüşvet ve haksız kazancın önüne geçilir.Aynı zamanda yöneticinin devlete olan güveni sarsılır. (haksız yere mallara el konulur korkusu)

Aynı zamanda bu korkudan dolayı Özel mükliyet engellenmiş olur. İLK KEZ II.MAHMUT döneminde UYGULANMAMIŞ RESMEN TANZİMAT fermanında kaldırılmıştır.

DİVANI HÜMAYUN  

Kurucusu ORHAN  BEY dir. Kaldıran ise II.MAHMUT tur.  Aynı zamanda Yüksek mahkeme özelliği taşır.

1. Hükümdar tahta çıktığında 2 tane mühür yaptırır biri kendine biri sadrazama .Sadrazam eğer ordunun başında sefere çıkarsa SERDARI EKREM unvanını alır.
2. Başkent Kadısı Hükümdar tarafından atanır
3. KAZASKER bugünkü MEB ve ADALET bakanıdır. DİKKATTTTT  : Bütün kadı ve müderrisleri KAZASKER atar fakat tek bir istisna var  
4. Devşirmeler Kadı , Müderris ,Şeyhülislam Kazasker olamazlar.
5. KAZASKER türk, müslüman ve Medrese çıkışlı olmalıdırlar .DEVŞİRMELER KAZASKER OLAMAZ.  
6. Yargılama işini KADI  ve  KAZASKER  yapar ,ayrıca PADİŞAHINDA yargı yetkisi vardır.ŞEYHÜLİSLAM yargı yetkisi yoktur sadece FETVA verir.
7. Müderris : dönemin ögretmenleri denilebilir. KADI : Dönemin hukukçuları denilebilir.   
8. Defterdar bu günkü maliye bakanı Kaptanıderya donanma komutanıdır. Yenieri şehrin güvenliğinden sorumludur.
9. ŞEYHÜLİSLAM ,KAPTANIDERYA ,REİSÜLKÜTTAP 16. Yy dan sonra ihtiyaç duyulan ve divana çagırılan üyeler bunlardır. 
   
   
   Divan başkanlığı II.MEHMETE  (fatih) kadar PADİŞAHA AİTTİR.Sonra SADRAZAMA geçmiştir.Padişahın DİVANI dinlediği pencereye KASRI ADL  denir.
   
   
   DİKKAT : Divanı Hümayun bir danışma meclisi olarak görev yapmıştır .SON SÖZ yine padişahındır.Padişah ve Şeyhülislam her zaman divanda bulunmaz .
   
   
   Sürekli olarak divanda bulunanlar .SADRAZAM ,KAZASKER ,VEZİR  ,DEFTERDAR ve NİŞANCI 
   
   
   MEŞVERET MECLİSİ : Osmanlının kuruluşundan itibaren toplanan olaganüstü danışma kuruludur.II.MAHMUT döneminde Divanı Hümayun kaldırılarak yerine bakanlar kurulu getirildi (HEYETİ VÜKELA)
   
   
   
   
     SARAY 
   Osmanlıda devlet SARAYDAN yönetilir.Saray HAREM , ENDERUNDAN ve BİRUN (Dış bahçe ) den oluşur .Birun DİVANI HUMAYUNUN toplandığı yerdir.ENDERUN Saray okuludur. Şehzadelerde eğitim alır.Devşirme okuludur. Sadece devşirmeler ve Padişahın erkek çocukları eğitim görür. Enderundan askeri ve idari alandaki personel ihtiyacı karşılanır.DİKKAT : Din ,eğitim, hukuk personeli ENDERUNDA yetiştirilmezzzz ...!!!!!  
10. 
    

    YAZI İŞLERİ İLE İLGİLİ ÖNEMLİ KAVRAMLAR

    
    

    HATTI HUMAYUN : Bizzat padişah tarafından yazılan buyruk emir.

    FERMAN (BUYRUK) :Padişahın istek ve buyruklarını içeren yazılı emir.

    TUĞRA : Mühür şeklindeki padişah imzasına verilen isimdir.Nişancı tarafından FERMAN vb belgelere basılır.

    BERAT : Padişah tarafından bir kişiye verilen tayin görevlendirme belgesi .

    KANUNNAME : İçinde birden çok emrin bulunduğu belge .

    
    

    MENŞUR : Padişah tarafından VEZİR BEYLERBEYİ gibi üst düzey yöneticilere verilen resmi görev yazısı

    ADALETNAME : Padişahın halkın haklarını koruduğu belgedir.

    
    

    
    

                                      OSMANLIDA HÜKÜMDARLIK SEMBOLLERİ 

    
    

    
    

    Hutbe okutmak ,Sikke bastırmak , Tabl (Davul-nevbet) , Sancak ,Tuğ , Otağ (Çadır) ,Tuğra ,Taht ,Cülüş bahşişi , Kılıç alayı ,Tıraz ,Hilat ,Alem (bayrak), Biat töreni

    
    

                                      OSMANLI HÜKÜMDARLIK ÜNVANLARI

    
    

    Bey ,Han ,Hakan , Gazi ,Hüdavendigar ,Sultan ,Halife ,Padişah,Hünkar ,Zıllullahi fil arz ,Hakanül havakin ,Sultan Selahattin .

    
    

                                                          OSMANLIDA HALK 

      
    

    

    
    

     

    Divanda sadece yöneten kısım vardır HALKTAN kimse yoktur.Yönetenler kısmı temsil eder Yönetenler vergi vermez.

    SEYFİYE sınıfı Yönetim ve askerlik işlerinden sorumludurlar .SEYF zaten kılıç demek ordan aklına gelir.

    
    

    
    

    DİKKAT !! İLMİYE SINIFI DEVŞİRME OLAMAZ !!!  Tamamı MEDRESEDEN mezun olmak zorundadır.SEYFİYE VE KALEMİYE sınıfı devşirme olabilir.

    YÖNETİLENLER Vergi verir.  TEBA veya REAYA adını alabilirler .Osmanlı TEBASI gibi...

    
    

    
    

                                                             OSMANLIDA SARAYLAR 

    
    

      Osmanlı devletine ait ilk saray BURSA da dır. Daha sonra I.MURAT Edirnede  bir saray yaptırmıştır.II. MEHMET  (Fatih sultah Mehmet)  İstanbulu feth ettiten sonra İstanbulun merkezine bir saray yaptırmış fakat bu saraydan geriye İstanbul Üniversitesinin KAPISI kalmıştır.Sonra II.MEHMET TOPKAPI SARAYINI yaptırmıştır.EN UZUN SÜRE SARAY olarak kullanılan TOPKAPI SARAYIDIR.

    
    

    TOPKAPI SARAYI : Üç bölümden oluşur. BİRUN ,ENDERUN ,HAREM ........Osmanlı devletine EN UZUN süre SARAY olarak kullanılan TOPKAPI SARAYIDIR.

    
    

    
    

    BİRUN : Dış kapı anlamına gelir. Saray bürokrasi ve güvenlik birimleri BİRUN da yer alır.

    
    

    ENDERUN : Padişahın Günlük hizmetlerinin görüldüğü ve devleti idare ettiği yerdir.

    
    

    HAREM : Padişahın aile hayatını sürdürdüğü yerdir.Hizmetli bayanlar burada eğitim görürdü.Devşirme kızlardan bürokratlar için eş yetiştirilen bir okul görevi görmüştür.

    
    

    
    

    NOT: Divanı Humayun toplantıları BİRUN da bulunan KUBBEALTI denilen yerde yapılırdı.

    NOT: ENDERUN devşirme çocuklara eğitim verilen kurumdur.Burada eğitim gören çocuklar ileride bürokrat olarak görev yapıcaktır.

    
    

    1.BÖLÜM BURADA BİTMİŞTİR...